آب رفته به تهران بر می شود

به گزارش مینی نت، تفاهمنامه جامع مدیریت احتیاج آب فضای سبزشهر تهران از پساب رواناب ها میان وزارت نیرو و شهرداری به امضا رسید.

آب رفته به تهران بر می شود

مینی نت - محمد سرابی: 90 درصد آبیاری فضای سبز تهران با آب چاه انجام می گردد. برداشت آب از چاه ها باعث کاهش ذخایر زیرزمینی شده که خود خطراتی مانند فرونشست زمین را در حاشیه شهر ایجاد نموده است. مسلم است که از آب آشامیدنی ارزشمند نباید برای فضای سبز استفاده کرد رواناب ها هم به اندازه کافی نیستند. تنها چیزی که به جا می ماند پساب و رواناب های حاصل از بارندگی است که اگر بتوان آن را تصفیه و روانه فضای سبز کرد حجم عظیمی از منابع آب شهر تهران نجات پیدا می نماید. جمعیت زیاد شهر آب زیادی را روانه شبکه فاضلاب می نمایند که به سمت جنوب جریان پیدا می نماید که اگر تصفیه گردد نه برای آشامیدن که برای آبیاری گیاهان، قابل استفاده خواهد بود.

ساخت تصفیه خانه هزینه زیادی دارد اما می تواند سفره های زیرزمینی آب شهر را از خشک شدن و سطح خاک را از فرونشست غیرقابل جبران نجات دهد. به همین دلیل شهرداری و وزارت نیرو در بالاترین طبقه ساختمان بلند وزارت نیرو، تفاهمنامه ای برای ساخت تصفیه خانه های جدید و استفاده از آب آنها به جای آب چاه امضا کردند.

براساس این سند که تفاهمنامه جامع مدیریت احتیاج آب فضای سبز شهر تهران از پساب و منابع آبی نام دارد، مجموع پساب، چاه، قنوات و آب های سطحی که در سال1399 به 180میلیون مترمکعب می رسد تا سال1410 به 250میلیون مترمکعب خواهد رسید اما 145میلیون مترمکعب آن با ساخت 17تصفیه خانه تامین می گردد.

وزیر نیرو در مراسم امضای این تفاهمنامه اظهار کرد: شرایط مطلوب برای مدیریت شهری این است که مثل کشورهای توسعه یافته مدیریت آب و برق را هم به عهده بگیرد اما ما نمی توانیم با یک تصمیم وارد این عرصه شویم ولی می توانیم سهم خود را ایفا کنیم. سم توسعه یافتگی، بخشی نگری و تمرکزگرایی است که باید از آن فاصله بگیریم. پروژه هایی مانند ساخت تصفیه خانه ها در تهران هم با همین هدف انجام می گردد.

رضا اردکانیان بیان کرد: برداشت من این است که امضای تفاهمنامه حاضر ارزشمند اما دیر است زیرا با توجه به ظرفیت مدیریت شهری و وزارت نیرو باید زودتر از اینها اقدام می شد اما اکنون هم به جای تأسف خوردن باید از فرصت به جامانده استفاده کنیم. عظیم ترین مسئولیت ما در قبال مجالی است که در اختیار داریم. قطعا مدیران بعدی تجربه و تخصص بیشتری خواهند داشت ولی فرصتی که ما در اختیار داریم را نخواهند داشت.

او گفت: استفاده از پساب مانند ساخت یک سد مجازی است. همانطور که با مدیریت مصرف برق در دو سال گذشته توانستیم معادل ساخت یک نیروگاه 4-3هزار مگاواتی را به توان خود اضافه کنیم با استفاده مجدد از پساب می توانیم آب خام را در سفره های زیرزمینی درست مانند یک سد عظیم حفظ کنیم.

شهردار تهران نیز در این باره گفت: در کتیبه بیستون از قول داریوش آمده است که یکی از سه بلای عظیم کشور ما خشکسالی بوده است. این ارزش و اهمیت تاریخی آب در سرزمین ما را نشان می دهد زیرا در منطقه ای کم آب با منابع محدود زندگی می کنیم. برداشت دائمی از منابع زیرزمینی در کوتاه مدت قابل جایگزینی نیست درحالی که 90درصد آبیاری فضای سبز از همین منبع انجام می گردد. باید برنامه ای برای کاهش این برداشت داشته باشیم.

پیروز حناچی با بیان اینکه اگر در تهران از این راه به نتیجه برسیم بقیه کلانشهرها هم همین راستا را تعقیب خواهند کرد، تأکید کرد:باید در نهایت بتوانیم فاضلاب را نه یک بار بلکه چندبار وارد چرخه مصرف کنیم و با استفاده درست جوابگوی نسل های بعد باشیم.

خطر ورود شیرابه به آب های زیرزمینی

دیگر سخنران این مراسم رئیس شورای شهر بود که با اشاره به کارآمدی وزارت نیرو بیان کرد: وزارت نیرو در زمینه تامین آب و برق به خوبی فعالیت نموده است و اگر به صورت بهینه از آنها استفاده می شد الان بیشتر از میزان مصرف در اختیار داشتیم.

محسن هاشمی تأکید کرد:نگرانی شورای شهر در زمینه اجرای این تفاهمنامه مخصوصا در بخش ساخت تصفیه خانه هاست. حتما ضروری است بودجه ای که برای این کار معین شده به همین دلیل مصرف گردد تا به نتیجه مطلوب برسیم. همچنین دیگر موضوعی که باید به آن توجه کرد شیرابه پسماند است. در شهر تهران 10مرکز جمع آوری زباله داریم که شیرابه فراوری می نمایند اما این شیرابه ها به شبکه فاضلاب وصل نشده و خطر ورود آنها به منابع آبی زیرزمینی وجود دارد. او همچنین گفت: تصفیه خانه ها بیشتر در مناطق جنوبی شهر ساخته شده اند و باید برای بهره مندی مناطق شاقتصادی از پساب هم برنامه ریزی کرد تا تصفیه خانه های جدید در این محدوده ها زودتر ساخته شوند.

شیرابه ها وارد آب نمی شوند

شهردار و وزیر نیرو پس از امضای تفاهمنامه در جمع مینی نت به سؤالات آنان پاسخ گفتند. اردکانیان در پاسخ به سؤالی درباره ورود شیرابه زباله ها به آب های زیرزمینی، اظهار کرد: تا به امروز گزارشی از نفوذ شیرابه ها نداشتیم و می توان با قاطعیت گفت که کیفیت آب آشامیدنی در تهران و دیگر شهرهای کشور مطلوب و خالی از عوامل بیماری زاست. همکاران وزارت بهداشت بر میزان آلاینده های موجود در آب آشامیدنی نظارت دارند و اگر آلودگی در یک منبع آب شناسایی گردد، خروجی آن منبع قطع خواهد شد. او درباره تناسب میان شبکه لوله کشی و تصفیه خانه ها، گفت: قبلا تمام منابع اقتصادی برای ساخت شبکه آبرسانی استفاده می شد و به همین دلیل شبکه ها از تصفیه خانه ها جلو افتادند. در 2سال اخیر آهنگ تکمیل تصفیه خانه ها سرعت بیشتری گرفت و سال جاری هم تصفیه خانه فیروزبهرام ساخته می گردد که به همراه تصفیه خانه جنوب تهران، نزدیک به 50درصد آب تصفیه شده تهران را می سازند. پیروز حناچی نیز در جواب سؤالی درباره فرونشست ها در جنوب تهران، گفت: براساس مطالعات زمین شناسی و عکس های ماهواره ای بیشترین فرونشست در جبهه غربی تهران و در 10سال اخیر دیده شده است. در مناطقی مانند منطقه22 هم کاهش شدید سطح آب زیرزمینی را داریم که با ایجاد تصفیه خانه های فاضلاب می توان بخشی از آن را جبران کرد. همکاری شهرداری و وزارت نیرو با نگاه فرابخشی برای برطرف این مشکل مؤثر است.

نقش مؤثر استفاده از پساب در جلوگیری از فرونشست

آنالیز تغییرات هندسی پوسته زمین در اطراف تهران نشان می دهد در سال های اخیر تا 24سانتی متر کاهش ارتفاع نیز ثبت شده است. همین میزان فرونشست، تهران را در زمره استان های پرخطر و دارای فرونشست بالا در کنار استان هایی چون کرمان، خراسان شاقتصادی و... قرار داده است. اصلی ترین دلیل فرونشست، برداشت بیش از اندازه از آب های زیرزمینی به ویژه برای استفاده در حوزه فعالیت های کشاورزی و آبیاری فضای سبز است. زمانی که برداشت از آبخوان ها افزایش یافته و کاهش بارندگی ها، فرصت تغذیه دوباره آبخوان ها و سفره های آب زیرزمینی را سلب کند، آبخوان تخریب شده و زمین دچار فرونشست می گردد. دشت های شهریار و ورامین در اطراف شهر تهران چندسالی است به طور جدی با فرونشست های متعدد روبرو شده و اثرات آن تا مناطق جنوبی شهر همچون 18، 19 و 20 آمده است.

عبدالرضا سعادت، مدیرکل ژئودزی و نقشه برداری زمینی سازمان نقشه برداری کشور در گفت وگو با مینی نت به نتایج آخرین آنالیز تصاویر ماهواره ای در اسفند98 اشاره نمود و گفت: آنالیز این تصاویر نشان داد نرخ فرونشست در اطراف تهران 19سانتی متر است که همچنان میزان بالایی است.

او با اشاره به اینکه مهم ترین اقدام برای جلوگیری از پیشروی فرونشست و ثابت نگه داشتن نرخ آن، کاهش میزان برداشت از آب های زیرزمینی است و تغییر الگوی کشت از مؤثرترین راهکارهای آن است، اضافه کرد: هر اقدامی نیز که منجر به کاهش میزان برداشت از آب های زیرزمینی گردد مؤثر خواهد بود. تصمیم شهرداری برای استفاده از پساب تصفیه شده برای آبیاری فضای سبز و عدم استفاده از آب های زیرزمینی برای این منظور، قطعا نقش مثبتی خواهد داشت. او البته این را هم می گوید که نتایج این اقدامات به سرعت نمایان نخواهد شد و تأثیرات خود را به آهستگی به نمایش خواهد گذاشت.

سعادت با بیان اینکه ما نگران گسترش فرونشست به سمت مناطق شهری هستیم می افزاید: میزان برداشت آب از سفره های آب زیرزمینی شرایط یکسانی دارد اما میزان و نرخ وقوع فرونشست در همه نقاط یکسان نیست و آنچه نقش معین نماینده ای در این میان دارد، جنس و دانه بندی خاک است. به عبارت دیگر می توان بیان کرد مناطق جنوبی تهران به دلیل برخورداری از خاک ریزدانه، جدی تر در معرض فرونشست قرار دارند.

فرونشست؛ بلای جان دشت تهران

فرونشست تهران حاصل برداشت های مکرر از سفره های زیرزمینی است. آنگونه که اطلاعات سازمان نقشه برداری نشان می دهد 30درصد محدوده های پرخطر کشور از نظر فرونشست زمین، در استان تهران قرار گرفته است. مطابق ارزیابی های 15سال اخیر، بهره برداری بی رویه از آب سفره های زیرزمینی و خشک شدن کامل یا بخشی از مهم ترین تالاب ها و دریاچه های ایران می تواند در تشدید بحران فرونشست زمین به میزان زیادی مؤثر باشد. طی دهه های اخیر برداشت های بی رویه از منابع آب زیرزمینی بارها موجب فرونشست ها و ایجاد چاله های عظیم در دشت های تهران شده است. اما عظیم ترین برداشت ها از سال88 به بعد انجام شده و متأسفانه دیگر تغذیه سفره های آب زیرزمینی انجام نشده تا برداشت های مکرر موجب تخریب منابع زیرزمینی آب و افزایش سرعت فرونشست زمین گردد. با تخلیه آب از آبخوان، این محل برای همواره از بین می رود و حتی اگر در کشور آب فراوان نیز وجود داشته باشد، امکان ذخیره آن توسط آبخوان وجود ندارد. به این ترتیب در آینده دشت های تهران که با پدیده فرونشست روبه رو هستند از بین خواهند رفت. مگر با بازچرخانی آب جلوی این فرایند گرفته گردد.

قاسم تقی زاده خامسی معاون امور آب و فاضلاب وزارت نیرو: تهران هر سال 350میلیون مترمکعب خروجی پساب دارد که با ساخت تصفیه خانه فیروزبهرام به 450میلیون مترمکعب خواهد رسید. این رقم بخشی از پسابی است که در افق1410 به 778میلیون مترمکعب می رسد. فضای سبز شهر سالانه نزدیک به 180میلیون مترمکعب آب مصرف می نماید که هم اکنون 90درصد آن از چاه و کمتر از 4درصد آن از پساب تامین می گردد. اگر توسعه و نگهداری فضای سبز با فرایند فعلی پیش برود، در سال1410 سالانه 218میلیون مترمکعب آب از منابع زیرزمین برداشت خواهد شد که خطر عظیمی برای محیط زیست منطقه است. این حجم معادل ذخیره سد کرج است. به این معنی که در این سال باید یکی از سدهای پنج گانه شهر تهران را فقط برای فضای سبز اختصاص دهیم. یک سال پیش مذاکره ای میان وزارت نیرو و شهرداری با رویکرد نگهداری فضای سبز و در خطر نیفتادن منابع آبی شروع شد تا سهم 4درصدی پساب به 60درصد برسد. با این کار تنها 80میلیون مترمکعب برداشت آب از چاه ها انجام می گردد که امکان کاهش این عدد هم وجود دارد.

مجتبی یزدانی معاون خدمات شهری شهرداری تهران: در حال حاضر 7میلیون مترمکعب پساب در تصفیه خانه های شهرک غرب، اکباتان، محلاتی، زرگنده و... تصفیه می گردد و با ساخت تصفیه خانه ها و شبکه هایی که تا انتها سال در برنامه کاری داریم، 8میلیون مترمکعب هم به آن اضافه می گردد. امکان اضافه کردن این ظرفیت تا 19میلیون مترمکعب هم وجود دارد. در مناطق دیگر هم به دنبال مکان یابی تصفیه خانه و مشارکت با آب و فاضلاب و همینطور همکاری با وزارت نیرو در حوزه برق هم هستیم.

محمدرضا بختیاری مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران: مراوده اقتصادی میان شهرداری و آب و فاضلاب نزدیک به 800-700میلیارد تومان در سال است، از طرف دیگر، ما در یک سال گذشته نزدیک به 400کیلومتر لوله آب و فاضلاب را در تهران ایجاد یا بازسازی کردیم که اینها خود یکی از عظیم ترین زمینه های همکاری را ایجاد می نماید. خوشبختانه تابستان سال جاری در تهران با وجود افزایش شدید مصرف آب پیروز به تامین آن شدیم. این افزایش مصرف نسبت به سال گذشته، تقریبا معادل مصرف آب آشامیدنی اصفهان بود اما از قطعی آب در شهر جلوگیری شد.

علی محمد مختاری مدیرعامل سازمان فضای سبز شهر تهران: در فضای سبز تهران به هیچ وجه از آب آشامیدنی استفاده نمی گردد و منابع ما چاه، بارش ، قنات، رواناب و پساب است. از سال های 60 تصمیم گرفته شد که افزایش فضای سبز با استفاده از این منابع انجام گردد و با وجود اینکه جمعیت شهر بیشتر شد، توانستیم سرانه فضای سبز را از یک مترمربع به 16مترمربع پارک و 24مترمربع کمربند سبز برسانیم. اکنون 2277پارک در شهر وجود دارد و حتی برای شرایط اضطراری هم پیش بینی هایی نموده ایم تا بتوانیم آبیاری هایی انجام دهیم.

منبع: همشهری آنلاین
انتشار: 26 مهر 1399 بروزرسانی: 26 مهر 1399 گردآورنده: mininote.ir شناسه مطلب: 1153

به "آب رفته به تهران بر می شود" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "آب رفته به تهران بر می شود"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید